ناصر الدين شاه قاجار
23
سفرهاى ناصر الدين شاه به قم ( فارسى )
منصبى سرافرازى ندهند ، اگرچه ابا عن جد ، از صاحبان مناصب عاليهء عساكر نصرت مآثر و رؤساى قبايل و عشاير باشد . هريك از چاكران درگاه گردون اشتباه 30 و صاحب منصبان و سران سپاه از امير تومان تا سلطان و نايب كه از دولت چشمداشت حقوق خدمت و قدمت دارند و مستوثق 31 و مستظهرند كه بعد از خود اولادشان جانشين و وارث منصب و مرسوم گردد ، بايد در حال حيات خود در تربيت اولاد مراقبات كافيه مرعى داشته ، اولاد خود را بفرستند در مدرسه علوم دولتى به تعليم و تحصيل علوم و قواعد لشكرى قيام و اقدام نمايند ، تا از مراسم آن ربط كامل و سررشتهء تام و تمام حاصل نمايد و بعد از پدر به استحقاق شخصى منصب موروث را شايسته آيد ، و الا محض رعايت حقوق اسلاف براى اخلاف اسباب حصول منصب مأمول 32 نخواهد بود و چشمداشت اين عمل را بعد از اين از دولت حق نخواهند داشت . وقتى كه اردوى كيهانپوى همايون تشريففرماى منزل آدران بود و در آن منزل سه روز توقف فرمود ، ميرزا نصر الله كه خالصجات دار الخلافه سپردهء به او است ، از عهدهء خدمات ملتزمين ركاب همايون بسيار خوب برآمد و منتهاى خدمتگزارى را به عمل آورده ، خاطر مهر مظاهر شاهنشاه را از طرز خدمتگزارى او رضامندى حاصل شد . لهذا يك ثوب جبّه ترمهء كرمانى به او خلعت مرحمت فرمودند و دويست تومان هم مواجب در حق او مرحمت و برقرار گرديد . جهانسوز خان 33 حاكم قم فىمابين حوض سلطان و پل دلاك به زيارت ركاب همايون مشرف شده ، از التفات و مراحم ملوكانه مفتخر گرديده ، ميرزا حسن وزير آنجا در پل دلاك به شرف تقبيل ركاب ظفر انتساب همايون مشرف گشت . [ روز پنجشنبه دهم ماه رمضان ] : در روز پنجشنبه دهم ماه كه موكب فيروزى كوكب همايون تشريففرماى قم شدند ، اهل شهر از علما و سادات و عموم اهالى شهر ، اناثا ، ذكورا استقبال آمده ، از يك فرسخى شهر تا ورود به حدى ازدحام و جمعيت بود كه براى مترددين از كثرت ازدحام